جدایی که با عشق آغاز شد
برگرفته از كتاب آغاز نافرجام
معاونت برنامه ريزي و توسعه قضايي دادگستري كل استان قم
من و رضا 9 ماه پیش ازدواج کردیم قرار بود همه چیز عاشقانه باشد، چیزی به جز عشق و دوستی بین ما نباشد. خودخواهی نیست اگر بگویم من تمام تلاشم را کردم اما رضا نخواست و هر بار که خواستم عشقم را به او نشان دهم، خرابش کرد.
رضا برادر دوستم آتوسا بود. من و آتوسا در دوران مدرسه همکلاسی بودیم. 2 سال پیش که دیپلم گرفتم تقریباً دیگر آتوسا را نمیدیدم اما هرازگاهی با دوستانمان میهمانی دورهای میگرفتیم و همدیگر را میدیدیم. در یکی از این میهمانیها با رضا آشنا شدم هر دو عاشق شدیم و تصمیم گرفتیم ازدواج کنیم. من هیچوقت فکر نمیکردم که مشکلی برایمان به وجود آید، چون فکر میکردم هر دو با صداقت و عاشقانه زندگیمان را شروع کردهایم. پدرم به رغم اینکه در دلش چندان موافق این ازدواج نبود پذیرفت که من و رضا با هم ازدواج کنیم چون میدانست من دختر مستقلی هستم و خودم توان حل مشکلاتم را دارم. رضا هم تنها پسر خانواده بود و به همین دلیل مادرش با تصمیمات او مخالفتی نمیکرد. ما زندگی مشترکمان را در طبقه دوم خانه مادر رضا آغاز کردیم.
پیش از ازدواجمان رضا شغلی نداشت و بعد از ازدواج با کمکی که پدرش به ما میکرد و سکونت در خانه آنها بود که مشکل مالی ما حل میشد. خودم هم شاغل بودم و کار میکردم به همین خاطر مشکل چندانی از نظر مالی نداشتیم.
مشکل از زمانی آغاز شد که مادر رضا دخالتهایش را در زندگی ما شروع کرد از آن به بعد رابطه من و رضا هر روز تیرهتر شد. او دلش میخواست برای ما تصمیم بگیرد. هر کاری که من و رضا میخواستیم انجام دهیم حتماً مادرش باید در جریان قرار میگرفت، هیچوقت اجازه نمیداد که رضا حتی موقع غذا خوردن در خانه باشد، من دلم میخواست شب شام را کنار همسرم باشم، اما مادر رضا هر شب او را به خانهاش صدا میزد تا رضا شام را با آنها باشد و رضا فقط موقع خواب بود که خانه خودمان میآمد. هر روز صبح که میخواست سر کار برود، مادرش باید مشخص میکرد چه لباسی بپوشد. حتی این که ما چه موقع به میهمانی برویم هم باید از سوی مادر رضا مشخص میشد. مادر شوهرم خیلی در زندگی ما دخالت میکرد او از همان ابتدا دوست نداشت که من و رضا با هم ازدواج کنیم و بسیار از من ایراد میگرفت. او معتقد است من از طبقه آنها نیستم و شأن پسرش با وجود من پایین میآید، چون من دیپلمه هستم و تحصیلات دانشگاهی ندارم اما شوهرم تحصیلات دانشگاهی دارد، بنابراین باید با یک دختری که مدرک لیسانس به بالا دارد ازدواج کند. شوهرم هم که بسیار تحت تأثیر حرفهای مادرش قرار گرفته به من میگوید لیاقت او را ندارم در حالی که رضا خودش مرا انتخاب کرد. او تحت تأثیر حرفهای مادرش، مرد بسیار تندخویی است و اگر من به خواستهاش گوش نمیدادم عصبانی میشد و فحاشی میکرد و کتک میزد. خیلی تلاش کردم صبورانه با این مسأله برخورد کنم، چندین بار با مادر رضا صحبت کردم و خیلی محترمانه از او خواستم که دیگر در زندگی من و رضا دخالت نکند، به او گفتم که این رفتارش به زندگی ما آسیب وارد میکند اما او توجهی نمیکرد حتی چندین بار طوری حرفهایم را تغییر داد که رضا به شدت با من برخورد کرد و گفت که دیگر حق ندارم در رابطه او و مادرش دخالت کنم. درگیریهای من و رضا به جایی نرسید چون او به حرف هیچکس به جز مادرش توجهی نداشت.
از رضا خواستم از خانه مادرش بیرون بیاییم و خودمان خانهای اجاره کنیم اما همین که این مسأله را مطرح کردم مادر رضا خیلی عصبانی شد و مرا متهم کرد به این که میخواهم فرزندش را از او جدا کنم در حالی که این طور نبود و من فقط قصد داشتم زندگیام را نجات دهم. زمانی که مادر رضا گفت به هیچ قیمتی حاضر نیست اجازه دهد من و رضا خانهاش را ترک کنیم برای این که رضا را تحت فشار قرار دهم او را ترک کردم و گفتم تا زمانی که حاضر نشود از مادرش جدا شود دیگر به خانه برنمیگردم. یک ماه از این ماجرا گذشت و در نهایت رضا به خانه پدرم آمد، مادرش هم همراهش بود. فکر کردم برای عذرخواهی آمده اما او گفت که در خانه مادرش زندگی خواهد کرد زیرا توان پرداخت هزینه مسکن را ندارد و اگر من نمیتوانم این مسأله را بپذیرم از او جدا شوم.
زندگی با رضا فایدهای نداشت من این مسأله را به خوبی فهمیده بودم و در نهایت تصمیم خودم را گرفتم و او را برای همیشه ترک کردم. ما هر دو به این جدایی رضایت داریم. هر چند برایم غمانگیز است بپذیرم مردی که عاشقش هستم به راحتی از دست دهم اما رضا دیگر دوست ندارد به این زندگی ادامه دهد و بودن ما با هم فایدهای نخواهد داشت. با رفتاری که مادر رضا دارد اگر حالا هم جدا نشویم چند ماه و یا چند سال دیگر جدا خواهیم شد.
البته قبل از اینکه با رضا ازدواج کنم به مشاور خانواده مراجعه کردم او به من گفت احتمال شکست در این ازدواج کم نیست و من و رضا باید زمان بیشتری را با هم بگذرانیم تا ببینیم میتوانیم با هم زندگی کنیم یا نه. من تصمیم داشتم کاری که مشاور گفته بود انجام دهم اما رضا مخالفت کرد. او گفت نسبت به انتخابش اطمینان دارد و پشیمان نخواهد شد. ای کاش من همان زمان به حرفهای مشاور گوش میکردم در این صورت در چنین وضعیتی قرار نمیگرفتم.
اسلاید1:
جدایی که با عشق آغاز شد
اسلاید2:
از زبان منیژه بشنوید:
.... قرار بود همه چیز عاشقانه باشد، چیزی به جز عشق و دوستی بین ما نباشد.
اسلاید 3:
... در یکی از این میهمانیها با رضا آشنا شدم. هر دو عاشق شدیم و تصمیم گرفتیم ازدواج کنیم.
اسلاید4:
من هیچوقت فکر نمیکردم که مشکلی برایمان به وجود آید، چون فکر میکردم هر دو با صداقت و عاشقانه زندگیمان را شروع کردهایم.
اسلاید 5:
پس چرا جدایی؟
عمده دلیلی که این عشق 9 ماهه را به جدایی کشاند چه چیزی بود؟
اسلاید6:
اولین دلیل:
دخالت خانواده رضا
اسلاید7:
چه عواملی زمینه بروز این دخالتها را فراهم میکند؟
اسلاید8:
دومین دلیل:
وابستگی مالی زوجین
اسلاید 9:
منیژه میگوید:
پیش از ازدواجمان رضا شغلی نداشت و بعد از ازدواجمان با کمکی که پدرش به ما میکرد و سکونت در خانه آنها بود که مشکل مالی ما حل شد.
اسلاید10:
هشدار
نداشتن استقلال اقتصادی و وابستگی مالی به والدین یکی دیگر از زمینههای اختلاف و نهایتاً طلاق میباشد.
توضیح: نداشتن استقلال اقتصادی زوجین از جمله مشکلاتی است که نتیجه آن زندگی با اعضای خانواده همسر مانند پدر و مادر و مشکلتر از آن خواهر و برادران همسر است. این مشکل زمینه ساز اولین بحران زندگی است زمانیکه با عدم استقلال فکری توأم شود. در صورتی که شوهر نتواند با مدیریت صحیح رعایت احترام، مادر و همسر را با هم جمع کند موجب برانگیختن حسادت دیگری شده و با توجه به وابستگی مالی فرزند به والدین، والدین برای رسیدن به نظر خویش از این اهرم استفاده نموده و پسر جوان را تحت فشار قرار میدهند که چه بسا موجب متلاشی شدن یک زندگی نوپا میشوند.
اسلاید11:
سومین دلیل:
عدم دخالت و رضایت خانواده رضا در انتخاب عروس خود
اسلاید 12:
منیژه میگوید:
مادر رضا از همان ابتدا دوست نداشت من و رضا با هم ازدواج کنیم...
و
اسلاید13:
او معتقد است که من هم شأن پسرش نیستم چون من دیپلمه هستم و تحصیلات دانشگاهی ندارم اما شوهرم تحصیلات دانشگاهی دارد و شوهرم بسیار تحت تأثیر حرفهای مادرش قرار گرفته بود و به من میگفت لیاقت او را ندارم در حالی که رضا خودش مرا انتخاب کرد.
اسلاید14:
چندین بار با مادر رضا محترمانه در مورد مشکلاتم صحبت کردم اما او طوری حرفهای من را تغییر داد که رضا به شدت با من برخورد کرد و گفت که دیگر حق ندارم در رابطه او و مادرش دخالت کنم.
توضیح: دخیل نبودن خانواده طرفین در انتخاب زوجین موجب احساس بیارزش انگاشتن و توهین به والدین است که تبعات آن علیرغم تسلیم شدن آنها به انجام ازدواج فرزندانشان به شکلهای مختلف ظهور میکند از جمله دست گذاشتن مستمر بر روی نقاط ضعف عروس یا داماد که چنانچه این امر با رشد نیافتگی فکری زوجین همراه باشد آسیبهای جدی در زندگی نوپای خانوادگی ایجاد خواهد کرد. زوجین باید بدانند تنها فرد مقابل را برای زندگی انتخاب نکردهاند بلکه خانواده او جزئی از زندگی و شخصیت اوست. لذا رضایت قلبی والدین به انجام ازدواج ضمانت اجرائی بسیار قوی و کارساز برای دوام زندگی زوجین به شمار میآید.
اسلاید15:
هشدار
رضایت و اظهار نظر آزادانه والدین نسبت به انتخاب فرزندانشان از پایههای اصلی پایداری زندگی مشترک زوجین به شمار میآید.
اسلاید16:
چهارمین دلیل:
عدم بلوغ روانی و رفتاری رضا
اسلاید17:
توجه کنید:
اغلب همسران به جهت وابستگی شدید به مادر، سستی اراده و دهنبینی بعد از تشکیل خانواده مستقل به توصیههای آنها بدون چون و چرا گوش فرا میدهند و باعث دلسردی همسر خود میشوند.
اسلاید18:
منیژه ادامه میدهد:
درگیریهای من و رضا به جایی نرسید چون او به حرف هیچکس به جز مادرش توجهی نداشت.
اسلاید 19:
توجه کنید:
یکی از عوامل طلاق و مشاجرات خانوادگی رشد نیافتگی زوجین، عدم استقلال و بلوغ فکری آنان است.
توضیح: با توجه به گسترش خانواده هستهای، حیات خانوادگی، شرایطی بیش از بلوغ جسمی را میطلبد. پسر و دختر باید از ممارستهای زندگی، رشد عاطفی، قدرت برقراری ارتباط، حس همدلی و غمخواری، رعایت حقوق، رعایت هنجارها و مردمداری برخوردار باشند. یکی از نتایج مثبت پیوند زن و مرد رشد همهجانبه فکری و شخصیتی آنها در زندگی مشترک زناشویی و گرفتن تصمیمهای مهم و ارزنده در امور مشترک آنان است.
اسلاید20:
فکر کنید:
چنانچه رضا از بلوغ فکری و رشدیافتگی کافی برخوردار بود با چه رفتاری میتوانست خانواده خود را نجات دهد؟
اسلاید21:
به گفتههای منیژه توجه کنید:
...هر کاری که ما میخواستیم انجام دهیم حتماً مادرش باید در جریان قرار میگرفت.
...صبح که میخواست سر کار برود، مادرش باید مشخص میکرد چه لباسی بپوشد و یا ما چه موقع به میهمانی برویم...
رضا میبایست:
استقلال فکری خود را حفظ میکرد و امور زندگی مشترک را فقط با همسر خود در میان میگذاشت.
توضیح: مسائل داخلی زوجین تنها به آنها مربوط است و دخیل کردن دیگران ضمن آنکه احترام بین آنها را لکهدار میسازد زمینههای تنش و اختلافنظر را ایجاد میکند. والدین زوجین باید باور کنند فرزندان آنها بزرگ شدهاند و از عهده حل مسائل خود برمیآیند. باید سعی کنند به بهانه کمک، دلسوزی و نگرانی مانع آزمون و خطای آنها نشوند. در غیر اینصورت زن و مرد جوان هیچگاه به استقلال نخواهند رسید و رشته این وابستگی نهایتاً نهال نوپای آنان را درهم خواهد شکست.
اسلاید22:
به گفتههای منیژه توجه کنید:
من دلم میخواست شب شام را کنار همسرم باشم، اما مادر رضا هر شب او را به خانهاش صدا میزد تا رضا شام را با آنها باشد و فقط موقع خواب بود که خانه خودمان میآمد.
رضا میبایست:
وابستگی فیزیکی خود را به خانوادهاش کم میکرد و آن را مدیریت مینمود.
توضیح: زوجین به ویژه زوج باید بدانند زندگی مستقلی را تشکیل دادهاند و با بستن پیمان ازدواج مسولیتهایی را نسبت به یکدیگر دارند از آنجمله است ارضای عاطفی همسر و توجه به رفتارهایی که موجب پایداری و فزونی عشق و علاقه متقابل آنها خواهد بود رضا توجه نمیکند که همسرش در طول روز خود را برای او آراسته، هنر آشپزی و خانهداری خود را به کار بسته و منتظر همسر خود است تا مورد تمجید او قرار گیرد و رشتههای عشق اولیه را محکمتر و پایدارتر سازد.
رضا در مقابل درخواست مادر خود میتواند با یک عذرخواهی و بیان آنکه «منیژه منتظر است و بدون من شام نمیخورد، سعی میکنم دوباره به شما سر بزنم» نزد همسر خود برود و در ضمن مادر خود را متوجه کند که زندگی مستقلی تشکیل داده و نباید از او انتظار داشته باشد مانند قبل از ازدواج همه اوقات نزد آنان باشد.
اسلاید23:
قابل توجه همسران:
* گاهی خود را به جای همسرتان بگذارید و از منظر او به مسائل نگاه کنید.
اسلاید24:
* اگر احساس میکنید روابط شما با خانوادههایتان بیشتر از حد معمول است و این ارتباط به روابط زناشویی شما لطمه میزند آن ارتباطات را کمتر کنید.
اسلاید25:
* اگر مادرتان، پدرتان، خواهرتان و... نکتهای را در ارتباط با همسرتان متذکر شدند، سعی کنید روی آن گفتهها فکر کنید و سریعاً آنها را نپذیرید و اگر منطقی بود حتماً آن را صادقانه با همسرتان در میان بگذارید.
اسلاید26:
* اگر خانواده خود را دوست دارید و به آنها وابسته هستید، متوجه باشید که شما همسری هم دارید که نیازمند توجه است.
اسلاید27:
منیژه برای حل مشکل به وجود آمده چه میکند؟
با مادر رضا صحبت میکند ولی نتیجه عکس میگیرد
زیرا:
مادر رضا طوری حرفهای او را تغییر میدهد که رضا به او میگوید: دیگر حق ندارد در رابطه او و مادرش دخالت کند.
اسلاید28:
از رضا میخواهد از خانه مادرش بیرون بروند و خانهای اجاره کنند ولی نتیجه عکس میگیرد
زیرا:
مادر رضا او را متهم میکند که میخواهد فرزندش را از او جدا کند.
اسلاید 29:
برای آنکه رضا را تحت فشار قرار دهد او را ترک میکند و میگوید تا رضا از مادرش جدا نشود به خانه برنمیگردد ولی نتیجه عکس میگیرد
زیرا:
رضا و مادرش به خواسته خود اصرار میکنند و مدعیاند توان پرداخت هزینه مسکن را ندارند و اگر منیژه نمیتواند بپذیرد میتواند طلاق بگیرد.
اسلاید 30:
راه حل مشکل زندگی منیژه چیست؟
او میگوید: قبل از اینکه با رضا ازدواج کنم به مشاور خانواده مراجعه کردم. او به من گفت احتمال شکست در این ازدواج کم نیست. من تصمیم داشتم کاری که مشاور گفته بود انجام دهم اما رضا مخالفت کرد. او گفت نسبت به انتخابش اطمینان دارد و پشیمان نخواهد شد.
توضیح: او به نتایج مشاوره قبل از ازدواج توجه نمیکند و اکنون نیز با سرخوردگی به دنبال اشتباهات دیگری است.
اسلاید 31:
راه حل:
منیژه از همان ابتدای بروز مشکل با مراجعه به یک مشاور متخصص و بهکارگیری توصیههای آن میتوانست به قدرت حل مسئله دست یابد.
توضیح: مشاوره پیش از ازدواج شامل مراحلی چون آشنایی، تعریف عشق، ملاکهای ازدواج موفق و پاسخ به این پرسش است که به چه دلیل میخواهیم ازدواج کنیم؟ آنچه در مشاوره روی میدهد درک این نکته است که ازدواج، همسر ما را تغییر نمیدهد بلکه سبب آشکار شدن یکسری از ویژگیهای وی میشود. منیژه معتقد است که ازدواج را با عشق آغاز کرده است. در حالیکه بین عشق و هیجان فرقی قائل نشده و در مشاوره مشخص میشود که در ازدواج جای عشق و هیجان کجاست؟ و مشاوره پس از ازدواج از اهمیت ویژهای برخوردار است. در سال اول زندگی مشترک به عبارتی سختترین و از نظر علمی شیرینترین دوران زندگی است و از آنجا که بیشترین میزان طلاق در دو سال اول زندگی مشترک و به دلیل عدم ایجاد سازگاری بین زوجین رخ میدهد. مشاوره پس از ازدواج حائز اهمیت است. در سالهای اول زندگی ایجاد اعتماد بین زوجین به نوعی دشوار است. مشاوره کمک میکند که زوجین به جای سوء تعبیر رفتار یکدیگر، مثبت اندیشی کنند.
اسلاید 32:
به یاد داشته باشیم:
ازدواج بزرگترین سوغاتش استقلال از وابستگیها به والدین بوده و اگر یکی از زوجین نتواند بین استقلال و وابستگی به والدین تعادل ایجاد کند اختلاف به دنبال دارد.
اسلاید33:
اما...
اگر منیژه و رضا بدون رفتن راه صحیح، جدايی را انتخاب کنند چه مسیری را باید طی کنند؟
اسلاید34:
در جدايی به توافق برسند و تقاضای طلاق توافقی به دادگاه ارائه دهند.
اغلب در این توافقات که زوجه شدیداً در فشار روحی و روانی قرار میگیرد مجبور به گذشت از حق و حقوق مالی خود خواهد شد.
اسلاید 35:
در صورتی که در جدايی به توافق نرسند:
منیژه میتواند دادخواست الزام همسر خود به تهیه منزل مستقل به دادگاه ارائه نماید که دارای تبعاتی خواهد بود از جمله:
اسلاید36:
1 – اثبات دخالتهای مادر رضا در دادگاه بسیار مشکل و حتی غیرممکن است.
2 – در صورت اثبات و حتی تهیه منزل جداگانه به اجبار دادگاه، هیچ ضمانتی برای ترک رفتار رضا و قطع وابستگی وی به والدین او وجود ندارد.
3 – به دلیل آنکه اغلب موارد زوج حاضر به پرداخت حق و حقوق مالی زوجه در قبال طلاق نیست و در این پرونده نیز رضا علت اختلاف را عدم تمکین زوجه میداند با طلاق موافقت نمیکند و با عدم بازگشت منیژه به خانه نیز میتواند تقاضای ازدواج مجدد کند، در این صورت پروندههای متعددی از سوی هر دو طرف در دادگستری تشکیل میشود.
اسلاید 37:
چه هزینهای را طرفین باید بابت تشکیل پروندههای متعدد علیه یکدیگر بپردازند؟
اسلاید38:
پاسخ:
قبل از طلاق:
1 – هزینه تشکیل پرونده و هزینههای دادرسی
2 – هزینه اخذ وکیل
3 – هزینه رفت و آمدهای مکرر
4 – هزینه ترک محل کار و اختلال در امور شغلی
5 – استرسها و تنشهای روانی مستمر
6 – از بین رفتن حریمها و احترامهای متقابل زوجین و خانوادههای آنان و گسترش حس انتقامجويی و کینه در آنان
و خراب نمودن تمام پلهای پشت سر...
اسلاید39:
و پس از طلاق:
1 – سرخوردگی و احساس شکست
2 – افسردگی
3 – بدبینی
4 – احساس عدم امنیت روانی و اجتماعی به ویژه برای زنان
5 – مشکلات مالی
6 – نگاههای ویژه و ناخوشایند دوستان، همکاران، خانواده و کلیه جامعه
7 - از دست دادن سرمایه طراوت و شادابی به ویژه برای زنان
9 – کم شدن قابل توجه شانس برای ازدواج دیگر به ویژه برای زنان
اسلاید 40:
توجه!!
کدامیک هزینه بیشتری دارد؟
مراجعه به مشاوره قبل از ازدواج و اطمینان از انتخاب صحیح در ازدواج و مراجعه به مشاور بعد از ازدواج و یادگیری مهارتهای زندگی و قدرت حل مسئله،
و یا
پرداخت هزینههای گزاف جدايی و طلاق در راهروهای دادگاهها و پس از طلاق در اجتماع.